واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
974
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
نيز جايز شمرده مىشده است . روش و شيوهء وصول عطايا و مالياتها در متصرفات مغولان به حد كافى از تاريخ روسيه پيداست . افسانهء مغولى و چينى « 1 » از يك اقدام ديگر اوكتاى قاآن كه فقط براى صحرانشينان واجد اهميت بوده « 2 » و بدين سبب مورخان چينى و مسلمان از آن ياد نمىكنند ، سخن گفته است . به اين معنى كه تصميم گرفته شده بود كه براى محل كوچ اراضئى به مردم اختصاص داده شود ، و بدين منظور هر هزاره مىبايست نمايندهء مختارى برگزيند . دو تن از اعيان به نام چيناى و اويورتاى مأمور بازديد دشتهاى مزبور كه پيشتر « به سبب فقدان آب درندگان وحشى در آنجا در گشت و گذار بوده و مسكن آدمى ديده نمىشد » ، شدند . ايشان مىبايست نقاط قرارگاهها را معين كرده و در جاهاى مناسب چاههائى حفر كنند . در اينجا فقط از تبديل دشتهاى بىآب به
--> - و در زمان حكومت توراكينا خاتون به جاى محمود يلواچ منصوب گشت : ( « عبد الرحمن را بر كشيد و بجاى محمود يلواچ بخطاى فرستاد » ) . بنابه مندرجات تاريخ چينى ( « يوآن - شى ، ترجمه بيچورين ، 287 ) ، اوكتاى قاآن اندكى قبل از وفات عبد الرحمن را در شكار ضيافت كرد . جوينى ( نسخه خطى GPB ، IV ، 2 ، 34 ، ورق 76 ؛ ( چاپ قزوينى ، I ، 174 ؛ « متون » ، ص 108 ) همين داستان را دربارهء محمود يلواچ مىگويد . ( 1 ) - « افسانهء نهان » ، ترجمه كافاروف ، 158 ؛ ( چاپ كوزين ؛ 197 ) . ( 2 ) - ظاهرا حفظ شيوهء زندگى صحرانشينى ميان مغولان جزئى از نقشه چنگيز خان بوده . بهر تقدير بعدها در اين مورد به ياسا استناد مىشده . رجوع شود به تأليف حمد اللّه مستوفى قزوينى . « تاريخ گزيده » ، نسخه خطى LGU شمارهء 153 ، ورق A 472 : « مغول را در شهر نشستن قاعده نيست و خلاف ياساق چنگيز خانست » . ( اين جملات در چاپ براون وجود ندارد . هيئت تحريريه ) .